Backup danych firmy

Dlaczego sam program do backupu nie wystarcza

Bo program raportuje sukces, nawet gdy kopiuje niepełny zestaw danych, i wysyła powiadomienia na skrzynkę, której nikt nie czyta. W firmach, które przejmujemy, najczęstszym odkryciem nie jest brak backupu, tylko backup działający od lat i obejmujący nie to, co trzeba.

Usługa polega na tym, że ktoś patrzy na wyniki i odpowiada za nie w umowie. Reszta tej strony opisuje, co z tego wynika w praktyce.

Ile danych możecie stracić i ile przestoju wytrzymacie

Te dwie liczby porządkują cały temat i obie są decyzją zarządu, nie informatyka.

Ile danych możecie stracić (RPO) wyznacza częstotliwość kopii. Odpowiedź „nie więcej niż cztery godziny” oznacza kopię co cztery godziny, a nie raz na dobę.

Ile przestoju wytrzymacie (RTO) wyznacza sposób odtwarzania. Przy dwudziestu czterech godzinach wystarczy zwykła kopia. Przy dwóch potrzebna jest replika maszyny, którą się uruchamia, zamiast odtwarzać, i która kosztuje wielokrotnie więcej.

Firmy, które zaczynają od pytania „jaki program do backupu”, zwykle kończą z kopiami, które istnieją, ale nie odpowiadają na żadną z tych liczb.

Jak wygląda reguła 3-2-1 w praktyce

Trzy kopie danych, na dwóch rodzajach nośników, jedna poza siedzibą. Powód jest prosty: każde pojedyncze miejsce przechowywania jest punktem awarii. Kopia na tym samym serwerze ginie razem z serwerem, kopia wyłącznie w chmurze nie pomoże przy zerwanym łączu, kopia wyłącznie lokalna przepadnie przy pożarze.

W małej firmie wygląda to zwykle tak: dane produkcyjne na serwerze, kopia na osobnym urządzeniu w firmie i druga kopia w centrum danych albo na taśmie wyniesionej poza budynek.

Wersja rozszerzona, 3-2-1-1-0, dokłada jedną kopię niemodyfikowalną i zero błędów potwierdzone testami odtwarzania. Kopia niemodyfikowalna to dane zapisane tak, że przez ustalony czas nie da się ich zmienić ani usunąć, nawet z konta administratora: lokalnie w macierzach z funkcją WORM, w chmurze w Amazon S3 Object Lock albo Azure Immutable Blob Storage.

Który rodzaj kopii do czego służy

• Pełna. Kompletna kopia. Najdłużej trwa, najprościej się odtwarza. Zwykle raz w tygodniu i zwykle to ona trafia na taśmę.
• Przyrostowa. Tylko zmiany od ostatniej kopii. Szybka, ale odtworzenie wymaga całej sekwencji.
• Różnicowa. Zmiany od ostatniej kopii pełnej. Wolniejsza w wykonaniu, szybsza w odtworzeniu, bo wystarczają dwa pliki.
• Snapshot. Zdjęcie stanu maszyny. Uzupełnienie, nie strategia.
• Replikacja ciągła. Niemal zerowe RPO za cenę najdroższego rozwiązania. Tylko dla systemów, w których kilka minut danych to realna strata.

Na czym trzymamy kopie

Warstwa	Zaleta	Ograniczenie
Backup lokalny	szybkie odtwarzanie, pełna kontrola	podatny na lokalną katastrofę i na ransomware w sieci
Backup w chmurze	ochrona przed katastrofą w siedzibie	wolniejsze odtwarzanie dużych wolumenów
Taśmy LTO	szczelina powietrzna, najtańsze archiwum, trwałość liczona w dekadach	powolny odczyt, wymaga napędu i miejsca na kasety
Strategia hybrydowa	lokalnie dla szybkości, chmura i LTO dla bezpieczeństwa	trzeba zaprojektować i utrzymać trzy warstwy

Warstwę taśmową, razem z doborem napędu i polityką rotacji kaset, opisuje osobno backup LTO.

Czym wykonujemy kopie

Pracujemy głównie na Veeam Backup and Replication: obsługuje VMware, Hyper-V, Proxmox VE, serwery fizyczne i chmurę, ma repozytoria niezmienialne oraz integrację z bibliotekami taśmowymi. W środowiskach w całości na Proxmoksie zwykle wydajniejszy i tańszy okazuje się Proxmox Backup Server. W mniejszych firmach sprawdza się Acronis Cyber Protect, w dużych środowiskach hybrydowych Commvault. Natywne usługi chmurowe, jak AWS Backup czy Azure Backup, traktujemy jako uzupełnienie, nigdy jako jedyną kopię.

Same wdrożenia opisaliśmy osobno: Veeam Backup oraz Proxmox Backup Server.

Co się dzieje w pierwszym miesiącu współpracy

Sprawdzamy zakres: czy kopiowane są bazy w spójnym stanie, czy obejmuje to konfiguracje serwerów i czy w ogóle jest w tym poczta oraz pliki z chmury. Ustalamy z Wami, ile pracy możecie stracić, i pod to dobieramy harmonogram. Odtwarzamy próbnie losowy zasób, żeby poznać realny czas powrotu.

Wynik zwykle zmienia rozmowę o budżecie, bo pokazuje różnicę między tym, co firma zakładała, a tym, co ma.

Skąd wiadomo, że kopię da się odtworzyć

Backup, który nigdy nie był testowany, nie jest backupem. To złudzenie bezpieczeństwa.

Raz w miesiącu przywracamy losowy plik albo maszynę do środowiska testowego, odciętego od sieci, i zapisujemy zmierzony czas w raporcie. Zadanie zakończone sukcesem w konsoli nie jest dowodem, że dane da się odczytać. Dotyczy to także kaset: taśma leżąca w sejfie bez okresowego odczytu potrafi zawieść dokładnie wtedy, gdy jest potrzebna.

W jakiej kolejności wracają systemy po awarii

Kopia mówi, że dane są, ale nie mówi, kto je przywraca, w jakiej kolejności i z jakiego sprzętu. Bez tego firma z kompletnymi kopiami wraca do pracy trzy dni, zamiast trzy godziny.

Dlatego przy wdrożeniu spisujemy kolejność: najpierw logowanie i system, z którego firma żyje, potem poczta i pliki, na końcu reszta. Do tego lista osób: kto zgłasza, kto uruchamia odtwarzanie i kto potwierdza kompletność danych. Ta kartka jest tańsza niż jakiekolwiek dodatkowe oprogramowanie i skraca powrót bardziej niż niejedna inwestycja.

Pełny plan na wypadek dużej awarii, ze scenariuszami i ćwiczeniami, prowadzimy w ramach Disaster Recovery.

Co widzicie co miesiąc

Liczbę wykonanych i nieudanych zadań, przyczyny błędów, zajętość repozytorium i wynik testu odtworzenia z czasem. Raport jest krótki i napisany tak, żeby właściciel firmy wiedział, czy jest bezpiecznie, bez czytania logów. Na życzenie dajemy też podgląd do konsoli.

Nieudane zadanie nocne nie czeka w skrzynce, której nikt nie otwiera. Dostajemy alert, zgłoszenie trafia do kolejki na ten sam dzień roboczy i ma właściciela. Nie ma sytuacji, w której kopie nie powstają przez tydzień i nikt tego nie zauważa.

Czy kopia przetrwa atak ransomware

Kopia na udziale sieciowym widocznym z domeny zostaje zaszyfrowana razem z resztą. Dlatego repozytorium jest niezmienialne przez ustalony czas, konto używane do kopii nie należy do domeny, a jedna wersja danych leży poza siecią firmy, na taśmie albo w chmurze.

Warstwę wykrywania i odcinania samego ataku opisuje ochrona przed ransomware.

Ile kosztuje brak backupu

Liczba	Co oznacza
60%	małych firm zamyka działalność w ciągu 6 miesięcy od poważnej utraty danych
21 dni	średni czas przestoju po ataku ransomware bez gotowego planu
od 50 000 zł	typowy okup żądany od małych firm w Polsce
od 500 zł miesięcznie	koszt prowadzenia kopii dla małej firmy

O co zapytać dostawcę backupu, także nas

• Czy zaczyna od ustalenia RTO i RPO, czy od nazwy produktu?
• Czy kopia obejmuje warstwę lokalną, zewnętrzną i odłączoną od sieci?
• Czy któraś z kopii jest niemodyfikowalna?
• Jak często testuje odtwarzanie i czy pokazuje wynik na piśmie?
• Jak długo trzyma kopie i czy retencja spełnia wymogi prawne?
• Co dzieje się z kopiami i taśmami przy zmianie dostawcy?

Kiedy nie potrzebujecie tej usługi osobno

Gdy macie u nas stałą obsługę informatyczną, bo backup jest wtedy częścią umowy. Mówimy o tym od razu, zamiast wystawiać dwie faktury za tę samą pracę. Osobno rozliczamy natomiast kopie poczty i dokumentów z chmury, czyli backup Microsoft 365, bo dotyczą innego środowiska i liczby kont, a nie objętości danych na serwerze. Własną kwotę policzycie w kalkulatorze, a zakres ustalimy przez kontakt.

Treść sprawdzona i zaktualizowana: 31 lipca 2026