Open source: oprogramowanie z jawnym kodem źródłowym i licencją rozstrzygającą, co wolno z nim zrobić, razem z podziałem na otwarty rdzeń i wydanie płatne.
Zdanie „weźmy coś open source, bo jest za darmo” zawiera dwa twierdzenia i tylko jedno z nich bywa prawdziwe. Jawność kodu i brak opłaty to dwie osobne cechy, które czasem chodzą razem, a czasem nie mają ze sobą nic wspólnego.
Na open source składają się dwie nierozdzielne rzeczy: jawny kod źródłowy programu oraz licencja rozstrzygająca, co wolno z tym kodem zrobić. Sam wgląd w kod bez prawa do jego zmiany i rozpowszechniania nie czyni programu otwartym, a właśnie te prawa są tu towarem.
Licencje dzielą się z grubsza na dwie rodziny. Jedne pozwalają wziąć cudzy kod, zmienić go i zamknąć we własnym produkcie. Drugie wymagają, żeby zmieniona wersja trafiła do odbiorcy na tych samych warunkach, na jakich przyszła. Wybór rodziny decyduje o tym, czy firma może wbudować dany fragment w oprogramowanie, które sprzedaje.
Najbliżej temu do przepisu kucharskiego wydrukowanego na opakowaniu. Przepis mówi, z czego danie się składa i w jakiej kolejności to połączyć, więc każdy może sprawdzić skład, zmienić proporcje i ugotować po swojemu. Nie znaczy to jednak, że składniki są darmowe ani że ktoś przyjdzie i ugotuje.
Konkret w informatyce wygląda tak samo. Kod bywa dostępny bez opłaty, natomiast serwer, na którym program pracuje, kopie zapasowe, aktualizacje i czas osoby, która to prowadzi, nie stają się przez to darmowe. Rachunek przenosi się z licencji na utrzymanie, a nie znika.
Program bezpłatny bywa całkowicie zamknięty: nie wolno w nim niczego zmienić, nie widać, co robi z danymi, a producent może w dowolnej chwili wprowadzić opłatę albo wyłączyć usługę. Projekt z jawnym kodem bywa z kolei płatny i to nie jest sprzeczność, bo cena i otwartość rozstrzygają się osobno.
Praktyczna różnica dotyczy zależności od jednego dostawcy. Zamknięty program, którego producent zniknął, kończy się razem z nim. Otwarty projekt zostaje w rękach tego, kto go uruchomił, i przy odpowiedniej licencji może być rozwijany dalej przez kogokolwiek, choć wymaga to kompetencji, których w małej firmie zwykle nie ma.
Znacznie częściej, niż wynika z listy zakupów. Systemy operacyjne serwerów, bazy danych, serwery poczty, narzędzia do monitoringu, platformy wirtualizacji i większość tego, na czym stoi firmowa strona, mają jawny kod. Firma korzysta z nich zwykle nieświadomie, bo kupiła usługę, a nie program.
Świadomy wybór pojawia się przy narzędziach, które można postawić u siebie zamiast wynajmować: systemie zgłoszeń, dysku na pliki, narzędziu do automatyzacji, systemie kopii zapasowych. Motywem bywa wtedy nie cena, lecz to, że dane zostają w firmie.
Rachunek pojawia się tam, gdzie autor dzieli projekt na rdzeń i wydanie płatne. Logowanie jednym firmowym kontem, role użytkowników, dziennik zdarzeń i wsparcie leżą zwykle po stronie płatnej, choć całość nosi jedną nazwę i jedną stronę produktu. Firma, która wdrożyła wersję bezpłatną, odkrywa tę granicę zwykle podczas audytu pytającego o to, kto i kiedy się logował.
Osobno zaskakuje zmiana warunków w czasie. Projekt może wydać kolejne wersje na licencji zamkniętej albo ograniczającej zastosowania komercyjne, a firma zostaje wtedy z ostatnim otwartym wydaniem i sama odpowiada za jego łatanie. Trzecia rzecz to obowiązki wynikające z licencji: kod objęty wymogiem udostępniania zmian, wbudowany w produkt sprzedawany klientom, tworzy zobowiązanie, o którym nikt nie pomyślał na etapie wyboru biblioteki.
Wtedy, gdy po stronie firmy nikt nie zainstaluje, nie skonfiguruje i nie zaktualizuje narzędzia, a nikt z zewnątrz nie bierze za to odpowiedzialności. Instalacja, aktualizacje i kopie zapasowe zostają wtedy po stronie użytkownika i po kilku miesiącach nie robi ich nikt.
Odpada też tam, gdzie liczy się umowny czas reakcji. Pomoc na forum bywa lepsza merytorycznie niż niejedna infolinia, ale nie ma terminu i nie odpowiada w sobotę wieczorem, więc firma, która potrzebuje umowy z konsekwencjami, kupuje wsparcie osobno albo wybiera produkt, który ma je w cenie.
Mogę Ci jakoś pomóc?
Jeżeli masz dość spisywania swoich wydatków w Excelu, to ten artykuł jest dla ciebie. Szukając darmowego rozwiązania, przekopałem się przez kilka różnego rodzaju projektów open source, czego efektem było wyłonienie zwycięzcy. Firefly III, bo o nim mowa, idealnie spełnia nasze potrzeby. A dlaczego?
Czytaj wpisKlikając „Akceptuję”, zgadzasz się na przechowywanie plików cookie przez UXU w celu poprawy działania strony, analizy i wsparcia działań marketingowych.